Gogol’un Hikâyelerindeki Derin Yap

Özet

Her yazarın bir derin yapısı vardır. Gogol’un derin yapısında “düşük dereceli memurluğun sıkıntıları” ve “ruh halindeki aşırı sinirlilik” söz konusudur. “Mucizevî Göstergeler” yazarı eleştirmen Moretti’nin ünlü psikanalist Freud’a da atfederek ifade ettiği gibi “sanat bastırılanının geri dönüşü” ve “anlatılana estetik biçim verme” çabasıdır. Gogol’un hayatında bir süre düşük dereceli memur olarak çalışması ve 1. Nikola Döneminde yaşadığı sıkıntılar, yazarın psikolojisini derinden sarsmıştır. Bu durum, hikâyelerinin derin yapısının oluşumunda çok etkili olmuştur. Nitekim yazarın Neva Bulvarı’ndaki kahramanı Piskarev, karşılıksız aşkından dolayı intiharından önce çıldıracak gibi oluyor. Bir Delinin Anı Defteri isimli hikâyenin kahramanı çıldırıyor.
Portre’nin kahramanı Ressam Çartkov, hikâyenin sonunda sinir hastası oluyor. Gogol, Çartkov’u da ölüsüne bile bakmaya cesaret isteyecek biçimde öldürüyor.
Martin Heidegger’in “Dil Varlık’ın evidir.” sözü ile Doktor Lacan’ın “Bilinçaltı, dil gibi yapılanır.” önermelerinden de yola çıkarsak Gogol’un hikâyelerindeki derin yapıya ulaşabiliriz. Sözgelimi “Palto” isimli hikâyesinde sıradan bir kalem memurunun sıkıntıları, “Burun” isimli hikâyede ise üst düzey makam sahiplerine duyduğu öfkeyi, aynı zamanda yüksek makamlara ulaşma arzusunu belirlemek mümkündür.