Emine Işınsu’nun Azap Toprakları Romanının Arketipal Eleştirisi

Abstract

Modern psikolojinin önemli temsilcilerinden birisi olan Carl Gustav Jung’un arketiplerle ilgili kuramı, destan, masal, hikâye, roman, gibi edebi metinlerin çözümlenmesinde büyük bir kolaylık sağlar. Aynı zamanda metnin ait olduğu milletin ve insanlığın geçmişine ait önemli ipuçlarının ortaya çıkarılmasına katkıda bulunur. Arketipler, Carl Gustav Jung’un ifadesiyle bilinci etkileyen ve her insanın ortak bilinçdışını oluşturan “içteki” ortak etkenlerdir. Arketiplerin kökeni mitlere bağlı olup Campbell’in “ayrılış-aşama-dönüş” formülü ile çözümlenir. Arketiplerin en yoğun olarak bulunduğu kaynaklardan biri olan sanat eserleri, kolektif bilinç dışının gelecek kuşaklara aktarılmasında önemli bir araç konumundadır. Bu sebeple edebî eserlerin Jung’un arketip teorisi dikkate alınarak farklı yönlerden değerlendirilmesi, insan gerçeğini
yansıtmaya çalışan yazarın amacına ulaşmasına hizmet edecektir. Arketipçi okur açısından edebiyat, arketip olan kişilerin, durumların, simgelerin ifadesidir. Biz, yazarın farkında olmadan kullandığı bu mitos dilini çözmek ve eseri daha anlaşılır bir tarzda açıklama yapmakla görevliyiz. Biz, bu çalışmamızla Çağdaş Türk edebiyatının yetiştirdiği en iyi romancılardan biri olan Emine Işınsu’nun “Azap Toprakları” romanını arketipsel bir yaklaşımla ele alarak yeni bir inceleme yönteminin esaslarını modern romana uygulamaya çalışacağız.