Kadimle Cedid Arasında Abdukadi̇r Bi̇nni̇ Abdulvari̇s Kaşgari

Abstract

Abdukadir Binni Abdulvaris Kaşgari (1862-1924) Uygur Modern medeniyet haraketinin öncülerinden biridir. Tatar Türklerinden başlanan cedidizmin etkisinde modern Uygur Dil- Edebiyatı form ve anlam bakımından yenileşmeğe başladı. Eğitimciler, yazarlar cedidçiler olarak halkı uyandırmak amacıyla icadiyetle meşgul oldu. Abdukadir Binni Abdulvaris Kaşgari Nesiheti Amma, Ekaidi Zerüriye, Mutalie-yi Hidayet, Miftahul Edeb, İbadet-i İslamiye, Tecvid Türkí gibi eserlerinde eğitim, dil, edebiyat, cedidizm hakkındaki görüşlerini şerhleyerk halkı aynı zaman cehaletinden kurtarmağa davet etti. Bu yazıda Abdukadir Binni Abdulvaris Kaşgari’nin hayatı, icadiyetleri, sosyal haraketleri beyan edilecektir ve onun Uygur modern edebiyatı ve Cedidçilikteki yeri açıklanacaktır